Zastanawiałeś się kiedyś, czy można prowadzić samochód wyścigowy lub walczyć mieczem, nie widząc ekranu? Wydaje się niemożliwe, co? A jednak osoby niewidome grają w gry komputerowe i są w tym naprawdę dobre! Dobrze, ale jak grają osoby niewidome? Czym jest kontroler do gier z funkcjami haptycznymi? Rozsiądź się wygodnie. Dziś Ci o tym opowiemy.
Jak osoby niewidome grają w gry wideo bez użycia wzroku?
Być może zadajesz sobie pytanie: jak można grać, nie widząc przeciwnika? Przecież to przepis na błyskawiczną przegraną! A niekoniecznie.
To jak osoby niewidome grają w gry wideo? Odpowiedź leży w zmysłach, które często niesłusznie pomijamy w gamingu: w słuchu i… dotyku. Tego ostatniego się nie spodziewałeś, co? A jednak osoby niewidome wykorzystują nie tylko dźwięk przestrzenny (3D audio). Wykorzystują również zaawansowaną haptykę, by lepiej orientować się w terenie.
Dla gracza widzącego dźwięk jest być może nawet tylko przyjemnym dodatkiem do gry. Dla osoby niewidomej natomiast dźwięk to mapa i kompas. Dzięki systemom stereo i binaural audio, gracz słyszy dokładnie, z której strony nadchodzi wróg lub gdzie jest przeszkoda.
Badania z lat 2020-2025 potwierdzają, że to właśnie audio cues (wskazówki dźwiękowe) są tu kluczową mechaniką rozgrywki. Dowodzą tego między innymi:
- Badanie CHI 2025 (“How Users Who are Blind or Low Vision Play Mobile Games”) wykazało, że kluczową mechaniką rozgrywki są właśnie audio cues i haptyka.
- Analiza z 2024 roku (“Video game accessibility in the top-level genres”) wskazuje, że najwięcej funkcji ułatwiających grę osobom niewidomym znajdziemy obecnie w bijatykach i wyścigach
Wspomnieliśmy o haptyce… Co to właściwie jest? Wyjaśnijmy to na przykładzie kontrolera do gier z funkcjami haptycznymi.
Tak, jest takie specjalne narzędzie! Pozwala osobie niewidomej sterować postacią w grze, by odkrywać świat gry.
Czym jest kontroler do gier z funkcjami haptycznymi?
Nowoczesny kontroler do gier z funkcjami haptycznymi, taki jak DualSense, to coś znacznie więcej niż stara, jednostajna wibracja znana z dawnych lat. To zaawansowane narzędzie komunikacji, które odpowiada na najważniejszą potrzebę gracza niewidomego: konieczność poczucia tego, czego nie można zobaczyć.
Tak poprawia dostęp do gier. Świat wirtualny otrzymuje funkcje dostępności dla osób z niepełnosprawnościami, w tym dla osób z niepełnosprawnością wzroku.
Jak działa kontroler do gier z funkcjami haptycznymi? Dzięki precyzyjnym, kierunkowym wibracjom o różnym natężeniu, gracz czuje pod palcami fakturę terenu, kierunek nadchodzącego ataku czy opór podczas napinania łuku.
To przekłada się na konkretną korzyść dla niego gracza – zyskuje pełną kontrolę i orientację w przestrzeni bez patrzenia na ekran. Dzięki temu doświadcza immersyjnej i całkiem samodzielnej rozgrywki.
Niesamowite, prawda? A to nie koniec growych możliwości do osób niewidomych! Poznaj audiogry.
Czym są audiogry i jakie dają korzyści?
Istnieją gry, w których w ogóle nie ma grafiki. Nie chodzi o gry tekstowe. Mówimy o grach, w których w ogóle nie ma obrazu – chyba że występuje opcjonalnie. To właśnie tak zwane audio games. Są one projektowane od podstaw z myślą o słuchu, a nie wzroku. Dzięki nim wiele osób niewidomych rozpoczęło swoją przygodę z gamingiem.
Doskonałym przykładem gier dla niewidomych jest “The Vale: Shadow of the Crown”. Co ciekawe, w tej grze RPG kierujemy niewidomą księżniczką. Według informacji na Steamie, gra jest całkowicie dostosowana do potrzeb osób niewidomych.
Walka i eksploracja opierają się na nasłuchiwaniu szelestu zbroi wroga czy odgłosów otoczenia. Tytuł oferuje unikalny interfejs użytkownika, dając twórcom gier bardzo kreatywny przykład!
Ale osoby niewidome mogą grać nie tylko w tytuły stworzone specjalnie dla nich. Deweloperzy gier wprowadzają specjalne mechaniki gry nawet do dużych tytułów, wiedząc, jak ważna jest dostępność gier komputerowych.
W jakie popularne gry mogą grać osoby z niepełnosprawnością wzroku?
Coraz częściej wielcy wydawcy z branży gier otwierają się na dostępność. Osoba niewidoma może prowadzić auto w jednej z najpopularniejszych gier wyścigowych na świecie. Mowa o serii Forza Motorsport.
Wprowadzono w niej system Blind Driving Assists. To seria dźwięków, które informują gracza o:
- zbliżających się zakrętach,
- odległości od krawędzi toru,
- konieczności zmiany biegu.
Możliwość personalizacji ustawie gry dla osób z ograniczeniami nadaje tytułowi zupełnie nowy charakter. Dzięki temu gracze niewidomi mogą nie tylko grać w Forzę, ale wręcz rywalizować ze sprawnymi graczami.
Czy to oznacza, że rozwój gier stawia na otwartość względem osób z ograniczeniami i zaspokajania indywidualnych potrzeb gracza? Możliwe. Zwłaszcza że drzwi do świata gier otwierają nam same osoby z niepełnosprawnościami.
Kim są znani niewidomi gracze, którzy zmieniają oblicze gamingu?
Za tymi technologiami stoją ludzie, którzy swoją pasją kruszą mury. Koniecznie poznaj te nazwiska, bo są prawdziwą inspiracją.
- Steve Saylor (Blind Gamer): To ikona dostępności. Jako konsultant współpracuje z największymi studiami (np. przy The Last of Us Part II), walcząc o to, by gry były projektowane z myślą o wszystkich od samego początku.
- Ross Minor: Niewidomy streamer i paraolimpijczyk, który udowadnia, że niemożliwe nie istnieje. Jego recenzje i poradniki pokazują, jak w praktyce wykorzystywać haptykę i audio cues, by cieszyć się grami takimi jak Sea of Thieves czy Mortal Kombat.
Jak widzisz, osoby z niepełnosprawnością mogą nawet projektować gry! Sbają o komfort gry innych osób z niepełnosprawnościami.
Jak wygląda dostępność gier dla osób niewidomych w Polsce?
My też mamy powody do dumy! Polscy fani potrafią wziąć sprawy w swoje ręce. W 2025 roku głośno było o modyfikacji do kultowej u nas gry Gothic, która wprowadziła audio dostępność, czyniąc ten klasyk grywalnym dla osób niewidomych. Konkretnie chodzi o Gothica II, a modyfikacja nosi tytuł “Gothic II: Zerwane Jarzmo”. Sprawdź koniecznie!
Dodajmy jeszcze, że w polsce od lat ogromną popularnością cieszą się tekstowe gry typu MUD (Multi-User Dungeon), takie jak Arkadia. To gry oparte na wyobraźni i tekście. Osoby niewidome uwielbiają MUD-y właśnie dlatego, że czytniki ekranu radzą sobie z nimi idealnie.
Z jakimi barierami wciąż mierzą się niewidomi gracze?
Mimo postępu, nie jest idealnie. Większość gier AAA wciąż polega niemal wyłącznie na informacjach wizualnych. Największe problemy to brak udźwiękowienia menu, elementy QTE (Quick Time Events) oraz szybka akcja bez alternatyw dźwiękowych. Osoby niewidome lub słabo widzące nie są w stanie grać w takie gry.
Organizacje takie jak AbleGamers czy RNIB walczą o to, by dostępność była standardem, a nie tylko łatką. Kibicujemy im, bo wiemy, jak technologia może pomagać osobom z niepełnosprawnościami. Zresztą wspomnieliśmy o tym w artykule na naszym blogu.
Co przyniesie przyszłość dla graczy z niepełnosprawnościami?
Przyszłość wygląda obiecująco. Dziś sztuczna inteligencja może w czasie rzeczywistym generować opisy tego, co dzieje się na ekranie. Widzimy też zmiany w sklepach cyfrowych – pojawia się coraz więcej tagów (znaczników) dostępności (funkcje ułatwień dostępu na Steam), co ułatwia osobom niewidomym znalezienie odpowiedniej gry.
Gry wideo stały się już dziś ważną częścią naszego życia. Na przestrzeni ostatnich kilku lat branża gier komputerowych stała się ogromnym i wpływowym biznesem. Jeśli będzie tworzyć gry, dając wsparcie dla osób niewidomych, na pewno pomoże nam zwiększać dostępność świata dla nas.
Wesprzyj naszą misję!
W Fundacji Jednooka Wojowniczka każdego dnia udowadniamy, że siła tkwi w charakterze, a nie w braku barier. Wspieramy osoby z niepełnosprawnościami w ich pasjach. Przekonujemy je, że one również – bez żadnych przeszkód – mogą korzystać z życia dokładnie tak, jak chcą. Chcesz nam w tym pomóc?
Zajrzyj na naszą stronę i dołącz do naszej społeczności. Razem zbudujemy świat, w którym każdy ma równe szanse!
Chcesz nam w tym pomóc?
Oddaj nam swoje 1,5% wpisując
KRS: 0000270261
z dopiskiem: Jednoka Wojowniczka 1481
Autor: Tomasz Socha
