Niepełnosprawność to w naszym społeczeństwie wciąż temat tabu. Czy Ty wiesz, jak rozmawiać z osobą z niepełnosprawnością? Cóż, wiele osób chce dobrze, ale boi się, że użyje niewłaściwych słów i urazi rozmówcę. W tym artykule wyjaśnimy Ci, jak mówić o niepełnosprawności i jak porozumiewać się z osobą z niepełnosprawnością z empatią, otwartością i szacunkiem.
Dlaczego niepełnosprawność wciąż jest tematem tabu?
Bardzo możliwe, że kiedyś spotkałeś na swojej drodze osobę z niepełnosprawnością. Pewnie nawet miałeś z nią kontakt. I co czułeś? Niepewność? Niewiedzę, jak się zachować? Przez to wiele osób unika rozmów z takimi osobami. Jak sądzisz, do czego to prowadzi? Tak, do jeszcze większego niezrozumienia i jeszcze większych nieporozumień.
Prowadzi też do tego, że osoby z niepełnosprawnością czują się nieakceptowane przez społeczeństwo. A tak naprawdę często to nie jest tak, że ludzie nie chcą kontaktu z osobami z niepełnosprawnością. Po prostu nie wiedzą, jak nawiązać ten kontakt.
Dziś chcemy Ci pomóc w budowaniu relacji z takimi osobami. Co musisz wiedzieć? Przede wszystkim pamiętaj, że niepełnosprawność to tylko jedna z cech człowieka. Wobec tego rozmawiaj z nim jak z każdym. Bądź otwarty. To rozmowa najlepiej pomaga w rozwoju zrozumienia i akceptacji drugiego człowieka.
Jakimi słowami mówić o niepełnosprawności?
Kojarzysz powiedzenie: „Słowa mają moc”. Otóż właśnie słowa, których używamy, wpływają na postrzeganie osób z niepełnosprawnościami. Mogą zarówno pomóc w zrozumieniu tych ludzi, jak i w tym przeszkodzić.
Szczerze mówiąc, słowo „kaleka” już dawno powinno zniknąć z naszego słownika. Podobnie „inwalida”. Są zwyczajnie obraźliwe! Określenie „niepełnosprawny” także jest niewłaściwe, bo sugeruje, że niepełnosprawność to główna lub nawet jedyna cecha człowieka.
Jak zatem mówić? Śmiało używaj określenia: „osoba z niepełnosprawnością„. Tym sposobem pokazujesz, że rozumiesz, że niepełnosprawność to tylko jeden z wielu elementów życia człowieka.
Mówiąc do kilku osób, używaj formy „osoby z niepełnosprawnościami„. Tak możesz podkreślić, że istnieje wiele rodzajów niepełnosprawności – w tym fizyczna, intelektualna czy niewidoczna. A ten fakt ma kluczowe znaczenie, jeśli chcesz lepiej zrozumieć temat niepełnosprawności i życia osób z niepełnosprawnościami.
Jak rozmawiać z osobą z niepełnosprawnością?
Mamy dla Ciebie kilka naprawdę prostych porad dotyczących tego, jak kontaktować się z osobą niepełnosprawnością bez zbędnego napięcia. Oto one:
1. Pamiętaj, że rozmawiasz z człowiekiem
Zainteresowania, praca, poczucie humoru czy światopogląd Twojego rozmówcy są dużo ważniejsze niż jego kłopoty zdrowotne. Staraj się nie stawiać tych kłopotów na pierwszym miejscu. Naturalna rozmowa, oparta na ciekawości drugiego człowieka, sprzyja wzajemnemu szacunkowi.
2. Nie pytaj rozmówcy, co mu jest! Chyba że pierwszy poruszy temat niepełnosprawności
Niektórzy w ogóle nie poruszają kwestii niepełnosprawności, by nie urazić rozmówcy. Inni natomiast wręcz od niego zaczynają. A jak robić poprawnie? Po prostu słuchaj rozmówcy.
Jeśli osoba z niepełnosprawnością sama wspomniała o swoich trudnościach, możesz dopytać, ale wyczuciem i bez oceniania. Jeśli nie porusza tego tematu, Ty go nie zaczynaj. Taka postawa pomaga uniknąć niezręczności. Może rozmówca po prostu nie chce o tym mówić?
3. Mów otwarcie, a unikniesz niezrozumień
Masz wątpliwości co do tego, czy możesz użyć choćby sformułowania „osoba niepełnosprawna”? Powiedz to. W końcu masz prawo nie wiedzieć. Przy okazji Twoja szczerość udowodni, że można Ci zaufać.
4. Słuchaj więcej, niż mów
Wróćmy na chwilę do słuchania. Daj przestrzeń na wypowiedź, nie przerywaj i nie zakładaj, że wiesz, jak wygląda sytuacja osoby z niepełnosprawnością. Uważne słuchanie pomaga poznać potrzeby, doświadczenia i granice drugiej osoby. To jeden z najprostszych, a jednocześnie najskuteczniejszych sposobów na budowanie porozumienia.
5. Buduj mosty, nie mury – tak tworzy się integracja
Każda rozmowa może albo zbliżać, albo oddalać. Język pełen szacunku, cierpliwość i gotowość do nauki pomaga przełamywać bariery i stereotypy, które przez lata narosły wokół niepełnosprawności. Świadome podejście do tego, jak mówić o niepełnosprawności, sprzyja budowaniu inkluzywnego otoczenia i realnej integracji.
6. Inwalida? Kaleka? Cierpiący? Przykuty do wózka? Wyrzuć te słowa!
Cóż, tak jak mówiliśmy, podczas komunikacji z osobami z niepełnosprawnościami wystrzegaj się nieodpowiednich słów. Naprawdę to już pokaże Twój szacunek do rozmówcy.
Czy można mówić „wózek inwalidzki”?
Osoby z niepełnosprawnością ruchową poruszające się na wózku. Bardzo często słyszą słowo mające negatywne konotacje. Spójrz: jakie słowo słyszysz, czytając: „wózek inwalidzki”. Tak: „inwalida”. A już pisaliśmy tutaj, by nie podkreślać tego sformułowania. Ba! W ogóle go nie używać!
Słowa „wózek inwalidzki” wskazują na „kalectwo”, zakładają, że osoba potrzebuje pomocy. Zastąp ten błędny zapis, by nie umniejszać nikomu. Lepiej powiedzieć po prostu „wózek”. Wtedy nie będziesz stygmatyzować osoby z niepełnosprawnością.
Unikaj litości. Bądź empatyczny
Empatia nie polega na współczuciu czy traktowaniu kogoś jako cierpiący. Przeciwnie, pomaga nam ona akceptować innych takimi, jakimi są. Chodzi o uważność, słuchanie i gotowość do nawiązania relacji. Wspieranie oznacza bycie obok, a nie wyręczanie.
Jak rozmawiać z osobą z niepełnosprawnością w pracy?
W miejscu pracy kwestia niepełnosprawności budzi dodatkowe obawy. Pracodawcy boją się, że powiedzą coś nieodpowiedniego, a zespoły nie wiedzą, jak zacząć rozmowę. Tymczasem tutaj również wystarczy otwartość i jasna komunikacja. Rozmowa powinna być oparta na wzajemnym szacunku i zrozumieniu.
W rozmowach z osobami z niepełnosprawnościami niepełnosprawności skup się też na poprawie dostępności. O co chodzi. Cóż, te osoby najlepiej wyjaśnią Ci, jakie usprawnienia dotyczące niepełnosprawności wprowadzić w Twojej firmie.
Jak niepełnosprawność buduje różnorodność społeczną?
Niepełnosprawność jest tylko jednym elementem życia człowieka. Jednak ten element może bardzo ubogacić nasze społeczeństwo! W końcu wprowadza do niego różnorodność. Warto podzielić się swoimi doświadczeniami. W końcu mamy wiele niepełnosprawności – od niepełnosprawności słuchu, wzroku czy ruchu.
Nie bójmy się kontaktu z osobami z niepełnosprawnościami. Dzięki nim tworzymy różnorodne społeczeństwo.
Jak fundacje i kampanie społeczne pomagają budować różnorodne społeczeństwo?
Fundacja i działania edukacyjne, takie jak różne kampanie społeczne, mają ogromne znaczenie w zmianie świadomości ludzi Pokazują, że słowa mają ogromną moc i wpływają na życie społeczne osób z niepełnosprawnościami.
Chcesz razem z nami wspierać społeczeństwo w poznawaniu niepełnosprawności? Wesprzyj fundację Jednooka Wojowniczka!
Autor: Tomasz Socha
